Αρχείο για Φεβρουαρίου, 2011

«Το μυρμήγκι όταν θέλει να χαθεί βγάζει φτερά» λέει ο στο γιο του ο πατέρας του «ψύλλου», ανησυχώντας: για την έμφυτη ανησυχία που δείχνει το παιδί του. Για την ενασχόληση του με τη χειρόγραφη εφημερίδα του εις βάρους των σχολικών μαθημάτων, αλλά κυρίως, ανησυχώντας για την σχολική διαγωγή που απειλεί να του χαλάσει ο δάσκαλος. Η χαλασμένη σχολική διαγωγή σημαίνει χαλασμένη ζωή –ούτε μεροκάματο δε θα βρίσκει… Τα στενά όρια του χωριού με όλες τις δυσκολίες της επιβίωσης, είναι η μυρμηγκοφωλιά, του πατέρα. Η ασφάλεια του, η ζωή του, ολάκερος ο κόσμος. Η ματιά του έχει όριο τα κοντινά βουνά. Πέρα από αυτά δεν μπορεί να δει τίποτα άλλο από «χαμό». Ο πατέρας – μυρμήγκι έχει δίκιο. Τουλάχιστον όσον αφορά τα «μυρμήγκια». Ο γιος του Ηλίας, όμως, δεν είναι «μυρμήγκι», είναι «ψύλλος». Και δεν θέλει να γίνει μυρμήγκι. Για την ακρίβεια θέλει να παραμείνει «ψύλλος», ακόμα κι όταν του δίνεται η ευκαιρία να γίνει «ελέφαντας». Κι οι μόνοι που πραγματικά το καταλαβαίνουν (ή έστω το αποδέχονται), είναι η ερωτευμένη συμμαθήτρια του και ο μορφωμένος «τρελός του χωριού» (που κάποτε αρνήθηκε αυτό που περίμεναν οι άλλοι να είναι κι αρνήθηκε το όνομα του και διάλεξε ένα νέο όνομα, το όνομα «Γαλαξίας»). Κι αυτοί οι δύο, είναι παράλληλα οι μόνοι που δεν έλκονται από την ιδέα να τον εκμεταλλευτούν όταν θα δοθεί η ευκαιρία. Η –φαντασιακή και καθόλου πραγματική- ευκαιρία που παρουσιάζεται σε ολόκληρο το χωριό να εκμεταλλευτεί τον «Ψύλλο» και την απρόσμενη δημοσιότητα του, μετατρέπει τον αποδιοπομπαίο ψύλλο σε ελπιδοφόρο ελέφαντα. Το προσδοκώμενο όφελος και η έξωθεν αναγνώριση, μετατρέπει το παράξενο (στην καλύτερη περίπτωση) παιδί σε πρότυπο. Ο «ψύλλος» όμως, δεν …τσιμπάει! Πετάει! Ο «Ψύλλος» τελικά, μιλάει για τα φτερά. Για τα φτερά που σημαίνουν χαμό. Που σημαίνουν διαφήμιση, τουριστική ανάπτυξη, κέρδος. Ή έρωτας. Για εκείνα τα φτερά που απλά σε οδηγούν κάπου αλλού, κάπου που ονειρεύεσαι και τελικά τολμάς να πας, επειδή το οφείλεις στον εαυτό σου και χωρίς να ξέρεις καλά καλά, που θα σε βγάλει.

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΠΥΡΟΥ

ΣΚΗΝΟΘΕΤΗΣ, ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΟΛΥΜΠΙΑΣ

Γεννήθηκε το 1954 στα Διάσελλα Ολυμπίας.

Τέλειωσε τη Δραματική Σχολή και σπούδασε Κινηματογράφο. Αρχικά εργάστηκε στο θέατρο ως ηθοποιός αλλά από το 1982 στράφηκε στον κινηματογράφο όπου στα χρόνια της «μαθητείας» εργάστηκε σαν ηθοποιός, βοηθός σκηνοθέτη, σεναριογράφος και διευθυντής παραγωγής. Το 1985 άρχισε να σκηνοθετεί, δημιουργώντας ταυτόχρονα και την ανεξάρτητη εταιρία παραγωγής ΦΑΟΣ ΦΙΛΜ η οποία λειτουργεί ως σήμερα με σημαντικές ταινίες μεγάλου και μικρού μήκους, καθώς και τηλεοπτικά προγράμματα και ντοκιμαντέρ. Από το 1989, έχει αναπτύξει ιδιαίτερη δραστηριότητα στον τομέα του κινηματογράφου για Παιδιά και Νέους, κάνοντας αρχικά την ταινία «Ο ψύλλος» (η οποία γνώρισε διεθνή επιτυχία) και κατόπιν εκπαιδευτικά προγράμματα και τηλεοπτικές παραγωγές.

Από το 1995 διευθύνει την αστική μη κερδοσκοπική εταιρία ΝΕΑΝΙΚΟ ΠΛΑΝΟ, η οποία ασχολείται με: διανομή ταινιών, παραγωγή ταινιών, εκδόσεις βιβλίων, διαχειρίζεται το cine ΦΙΛΙΠ στην Αθήνα, διοργανώνει Φεστιβάλ και άλλες πολιτιστικές δραστηριότητες, παράγει και διανέμει εκπαιδευτικά προγράμματα.

Το 1997 σε συνεργασία με φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης του νομού Ηλείας δημιούργησε το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Ολυμπίας για Παιδιά και Νέους, του οποίου είναι και καλλιτεχνικός διευθυντής.

Παράλληλα ασχολείται και με τη λογοτεχνία (ποίηση, διήγημα, μυθιστόρημα) και είναι συνεργάτης περιοδικών τέχνης και πολιτισμού. Το 1981 πήρε το 1ο Βραβείο σε πανελλήνιο διαγωνισμό για ποιητές κάτω των 35 ετών. Την κριτική επιτροπή αποτελούσαν τρεις κορυφαίοι έλληνες ποιητές : Γιάννης Ρίτσος, Νικηφόρος Βρεττάκος και Τάκης Σινόπουλος.

Αυτό το διάστημα ολοκληρώνει το σενάριο για ταινία μεγάλου μήκους που θα σκηνοθετήσει ο ίδιος, το οποίο βασίζεται στο μυθιστόρημα του Μενέλαου Λουντέμη «Ένα παιδί μετράει τ’ άστρα».

ΣΕΝΑΡΙΑ

«ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΑΙΟΥ» σήριαλ 13 επεισοδίων της ΕΤ-3,σκηνοθεσία Τάσος Ψαρράς

« ΤΟ ΜΠΟΥΛΟΥΚΙ» σήριαλ 13 επεισοδίων της  ΕΤ-1(σε συνεργασία με τον Τάσο Ψαρρά, ο οποίος και το σκηνοθέτησε).

«Ο ΨΥΛΛΟΣ» ταινία μεγάλου μήκους( Σκηνοθεσία του ιδίου)

«ΟΝΕΙΡΟ ΣΕ ΑΣΠΡΟ ΦΟΝΤΟ» ταινία μεγάλου μήκους(Σκηνοθεσία του ιδίου)

«ΕΡΜΗΝΕΙΑ» ταινία μικρού μήκους (Σκηνοθεσία του ίδιου)

«ΤΑ ΑΘΕΙΚΑ» σήριαλ 13 επεισοδίων

«ΒΑΡΕΑ ΑΝΘΥΓΕΙΪΝΑ» (σε συνεργασία με τον Αντώνη Παπαδόπουλο)

«Η ΑΦΥΠΝΙΣΗ ΤΩΝ ΒΡΥΚΟΛΑΚΩΝ» (Βασισμένο στη νουβέλα του Μήτσου Αλεξανδρόπουλου «Τα θαύματα έρχονται στην ώρα τους»)

(Υπάρχουν επίσης πάρα πολλά σχέδια σεναρίων στα συρτάρια του – ή καλύτερα στο σκληρό δίσκο του υπολογιστή του- που περιμένουν τη σειρά τους για να γίνουν ταινίες).

ΕΡΕΥΝΕΣ

«ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ» Σειρά ιστορικών ντοκιμαντέρ του Διονύση Γρηγοράτου, όπου έκανε την έρευνα και έγραψε το σενάριο σε έξι επεισόδια.

«ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΜΝΗΜΕΣ» Σειρά ιστορικών ντοκιμαντέρ του Τάσου Ψαρρά, όπου έκανε την έρευνα και έγραψε το σενάριο σε πέντε επεισόδια.

«ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ» Πολυετής έρευνα για το Ελληνικό Εργατικό Κίνημα του 19ου αιώνα και των αρχών του 20ού αιώνα(ως το 1914 που έγινε η Δίκη του Ναυπλίου). Αποτέλεσμα της έρευνας αυτής είναι το υπό έκδοση βιβλίο «Ο Κόκκινος Σκούφος» το οποίο έχει παραγγελθεί από τη ΓΣΕΕ. Επίσης το ντοκιμαντέρ «Ο Βόλος στη χαραυγή του εικοστού αιώνα»(Σε σκηνοθεσία του ιδίου).Ακόμη το (ανολοκλήρωτο αυτή τη στιγμή) σενάριο για ταινία μεγάλου μήκους με τίτλο «Το Κρυφό Σκολειό».

«ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΑΓΡΟΤΙΚΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ» Αποτέλεσμα της έρευνας αυτής ήταν η δημιουργία του μεγάλου μήκους δραματοποιημένου ντοκιμαντέρ «Η ΜΑΥΡΟΜΑΤΑ», (Σε σκηνοθεσία του ίδιου)

ΦΙΛΜΟΓΡΑΦΙΑ

«ΕΡΜΗΝΕΙΑ» μικρού μήκους(1986)

«Ο ΨΥΛΛΟΣ» μεγάλου μήκους (1990)

«ΟΝΕΙΡΟ ΣΕ ΑΣΠΡΟ ΦΟΝΤΟ» μεγάλου μήκους(1996)

ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΕΣ

«BIG TREASURE CHEST FOR FUTURE KIDS». Διεθνής τηλεοπτική  συμπαραγωγή με τη συμμετοχή 12 χωρών. Έκανε την σκηνοθεσία, το σενάριο και την παραγωγή του ελληνικού επεισοδίου (1999-2000)

«THE GIRL AND THE DANCING HORCES». Παραγωγή της Γιουροβίζιον με τη συμμετοχή 14 χωρών. Έκανε τη σκηνοθεσία, το σενάριο και την παραγωγή του ελληνικού επεισοδίου. (2001).

ΒΙΒΛΙΑ

«Υποχρεωτική Έξοδος» (Ποίηση) 1982

«Φώτα Πορείας»  (Ποίηση) Εκδ. «Σύγχρονη Εποχή»- 1987

«Ο Ψύλλος» (Μυθιστόρημα) Εκδ. «Πατάκη» 1η έκδοση1993, 9η έκδοση 2002

«Το Παιδί στον ελληνικό κινηματογράφο» (Μελέτη) Εκδ. «Νεανικό Πλάνο» 2001

«Ο τελευταίος πετροπόλεμος» Μυθιστόρημα (Υπό έκδοση)

«Ο τραυματιοφορέας» Μυθιστόρημα (Υπό έκδοση)

«Σχολείο και Κινηματογράφος» Μελέτη (Υπό έκδοση)

———-

ΨΥΛΛΟΣ: Γένος εντόμων αφανοπτέρων της οικογένειας των ψυλλίδων, περιλαμβάνον διάφορα είδη, ζώντα παρασιτικών επί ανθρώπων και ζώων (Παρ’ αρχαίοις ψύλλα). Είναι μικρότατα έντομα, με σώμα πλευρικώς πεπιεσμένον, κεφαλήν μικράν, στοματικόν όργανον αποτελούμενον εκ πολλών τμημάτων και απολήγον εις ρύγχος, κατάλληλον προς νύξιν και μύζησιν, κεραίας βραχείας, πτέρυγας ατροφικάς και άκρα εκ των οποίων τα οπίσθια είναι μακρότερα,  ειδικώς διαμεμορφωμένα δια πήδημα…

Από το ΝΕΩΤΕΡΟΝ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΙΚΟΝ ΛΕΞΙΚΟΝ «ΗΛΙΟΥ», ΤΟΜΟΣ ΙΗ΄

«Η νοσταλγία για μένα είναι η επιθυμία που όλοι οι άνθρωποι έχουμε να επιστρέψουμε στην αθωότητά μας· η αθωότητα είναι μια πολύ δυνατή και ωραία αίσθηση, είναι αυτή που μας κάνει να θαυμάζουμε τον κόσμο, να βλέπουμε κάτι και να νομίζουμε ότι το βλέπουμε για πρώτη φορά. Την αίσθηση αυτή σιγά σιγά τη χάνουμε, επειδή οι δυνατότητες του μυαλού μας καταλαμβάνονται από τον τρόπο που μαθαίνουμε να ζούμε τη ζωή με τις λιγότερες απώλειες, ένας διαρκής δηλαδή συμβιβασμός με το κοινωνικό φαινόμενο, κάτι που είναι πραγματικό και αναγκαίο και δεν μπορούμε να το αποφύγουμε. Έχω την ελπίδα ότι καταδείχνοντας αυτή την επιστροφή στο χρόνο, στο χώρο της αθωότητας, είναι σαν να αγγίζει κάποιος και την αίσθηση των άλλων και έτσι να κάνει τους ανθρώπους πιο μαλακούς στη λειτουργία των αισθήσεων, αλλά κυρίως να προβάλει μέσα τους ένα μοντέλο ζωής που χρησιμοποιεί το παρελθόν, για να δημιουργήσει καλύτερες συνθήκες για το τώρα. Και αυτό το τώρα συνήθως ταυτίζεται και με την έννοια του μέλλοντος. Για μένα όμως έχει μεγαλύτερη σημασία στην περιοχή του τώρα να εναποτίθεται αυτή η μάθηση και αυτή η αίσθηση των πραγμάτων».

Δήμος Αβδελιώδης

Δήμος Αβδελιώδης

…Η τέχνη εμπεριέχει την κοινωνική αποστολή και την παιδεία. Δεν είναι κάτι θεωρητικό, είναι κυρίως πράξη που προϋποθέτει εγρήγορση και πειθαρχία, δημιουργώντας ένα ζωντανό κοινωνικό κύτταρο. Είναι, επίσης, εκτεθειμένη στη διαρκή κρίση και κριτική των θεατών και των ειδικών. Είναι ένα μοντέλο σύνθεσης, θεωρίας και πράξης που προσπαθεί να παρέμβει παραδειγματικά στο χώρο της καθημερινής ζωής και πρακτικής. Αυτά, βέβαια, για μια τέχνη που δεν πουλάει σαν εμπόρευμα τον οραματικό και υπερβατικό της χαρακτήρα…

…Το ζήτημα του κινηματογράφου είναι τεράστιας σημασίας για μια χώρα όπως η Ελλάδα, γιατί μπορεί να εκπέμψει με την ταχύτητα και την πειστικότητα του μέσου όλο το φάσμα της ορατής αλλά και της αθέατης πραγματικότητάς της και της Ιστορίας της. Αυτό δεν μπορεί να συμβεί μόνο με το ταλέντο και την προσωπική προσπάθεια. Προϋποθέτει, καταρχάς, σοβαρή παιδεία, που πρέπει να ξεκινάει από τα σχολεία και να διατρέχει όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης. Όταν τα παιδιά από τη γέννησή τους καταναλώνουν άπειρο υλικό εικόνων από την τηλεόραση, δεν μπορεί να αφήνονται ανυπεράσπιστα, χωρίς κριτήρια, να αφομοιώνουν και να ενστερνίζονται αβούλως ό,τι γενικά πέφτει στα μάτια τους. Κινηματογράφος, λοιπόν, σημαίνει πρωτίστως παιδεία, καλλιέργεια και πρόοδο για μια κοινωνία. Δυστυχώς, η ανώτερη πολιτική ηγεσία του τόπου ποτέ δεν μπόρεσε να εκτιμήσει σωστά αυτό το σοβαρό ζήτημα. Έδειξε είτε επαρχιωτισμό, είτε αδιαφορία. Αλλά πιστεύω, πως και ο χώρος του κινηματογράφου δέν έδειξε την απαραίτητη ωριμότητα και σύνεση, ώστε να πείσει την πολιτική «πατρική εξουσία» για την άγνοια και τη βαρβαρότητά της. Ας ελπίσουμε, τώρα, πως οι δικηγόροι και ο υπουργός που χειρίζονται το θέμα του νομοσχεδίου στο τελικό του στάδιο, θα λάβουν σοβαρά υπόψη όλες εκείνες τις προσεγγίσεις που ξεπερνούν τις ιδιοτελείς βλέψεις, είτε προσωπικές, είτε σωματειακές και αρθρώνουν ένα λόγο που αφορά την τέχνη σαν παιδεία και δημιουργία με οραματικούς σκοπούς, συνδυασμένους με την προφανή και τη μυστική ζωή της χώρας μας…

Αποσπάσματα από τη συνέντευξη του Δ. Αβδελιώδη στην εφημερίδα «Δρόμος», Νοέμβριος 2010

———

Βιογραφικό

Γεννήθηκε στη Χίο το 1952 και σπούδασε στη Φιλοσοφική σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Παρακολούθησε μαθήματα υποκριτικής στη δραματική σχολή του Γιώργου Θεοδοσιάδη. Έχει σκηνοθετήσει τόσο κινηματογραφικές ταινίες, όσο και θεατρικές παραστάσεις. Δίδαξε επίσης κινηματογράφο στο τμήμα Επικοινωνίας και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης του Παντείου Πανεπιστημίου από το 1993 μέχρι το 1998.

Από το 1997 ως το 2000 διετέλεσε Καλλιτεχνικός Διευθυντής του ΔΗΠΕΘΕ Β. Αιγαίου.

Φιλμογραφία

Σκηνοθεσία, σενάριο και παραγωγή

1982 Αθέμιτος Συναγωνισμός.

Πρώτο βραβείο κριτικής επιτροπής Φεστιβάλ Δράμας (1994).

1987 Το δέντρο που πληγώναμε

Ειδική μνεία της Πανελλήνιας Ένωσης Κριτικών Κινηματογράφου, στα πλαίσια του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης.

Συμμετοχή στην εβδομάδα κριτικής στο Φεστιβάλ των Καννών (1987).

Βραβείο ευρωπαϊκής επιτροπής ταινιών νεότητας του Φεστιβάλ Βερολίνου .

Χρυσός Ελέφαντας καλύτερης ταινίας, Φεστιβάλ Νέου Δελχί.

Αργυρός Ελέφαντας σκηνοθεσίας, Φεστιβάλ Νέου Δελχί.

1990 Νίκη της Σαμοθράκης

Βραβεία ενδυματολογίας και ήχου στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης (1990).

Κρατικά βραβεία μουσικής, μακιγιάζ και ήχου και διάκριση ποιότητας ταινίας (1991).

1999 Η εαρινή σύναξις των αγροφυλάκων

ΓΔ κρατικό βραβείο ταινίας μυθοπλασίας μεγάλου μήκους.

Κρατικό βραβείο σκηνοθεσίας.

Βραβείο Πανελλήνιας Ένωσης Κριτικών Κινηματογράφου.

Βραβείο FIPRESCI.

Τέσσερα βραβεία στο Φεστιβάλ Βερολίνου.

Συμμετοχή σε πολλά διεθνή Φεστιβάλ.

Ερμηνεία

1981 Μάθε παιδί μου γράμματα

1981 Κερήθρες

1987 Το δέντρο που πληγώναμε

1988 Ένας ερωδιός για τη Γερμανία

1989 Αντανακλάσεις

1990 Νίκη της Σαμοθράκης

1998 Το Αίνιγμα

Θεατρικές παραστάσεις

1992 Μορφές από το έργο του Βιζυηνού

1995 Τρία ελληνικά παραμύθια

2001 Λίγα απ’ όλα (Καραγκιόζης)

2003 Άσμα Ασμάτων…

…και άλλα. Στις μέρες μας, παρουσιάζει στο στούντιο Λήδρα την πολύ ενδιαφέρουσα θεατρική διασκευή στο έργο του Γεωργίου Βιζυηνού «Το μόνο της ζωής του ταξείδιον»

———-

ΜΑΣΤΙΧΗ. Είναι μια ελαιορητίνη, πτωχή εις αιθέριον έλαιον, η οποία εξιδρούται αυτομάτως ή υποβοηθείται η εκκρισής της δι’ εντομών από δενδρύλλια του γένους πιστάκη, των ειδών λεντίσκου, τερεβίνθου και της ποικιλίας χίας, τα οποία είναι ιθαγενή των χωρών της Ανατολικής Μεσογείου, της Βορείου Αφρικής και των καναρίων νήσων. Παρουσιάζεται υπό μορφήν κόμβων ημιδιαφανών, υποκίτρινων ή κιτρινοπράσινων, γνωστών κοινώς υπό το όνομα «δάκρυα μαστίχας». Είναι ύλη εύθριπτος, με κογχοειδή  σχάσην οσμής βαλσαμώδους,γεύσεως υπόπικρου, αρωματικής, διαλυτή εις τον αιθέρα, το χλωροφόρμιον, το τερεβινθέλαιον,ολιγότερον διαλυτή εις το οινόπνευμα. Η μαστίχη η παραγόμενη υπό της πιστάκης της λεντίσκου αποτελείται από μίγμα μαστιχικού, μαστιχολικού και μαστιχονικού οξέος, μαστιχορεζενίου και αιθερίου ελαίου συνισταμένου κυρίως εκ d-πιπενίου, διπεντενίου και βορνεόλης. Ο δείκτης οξύτητος είναι 60. Εν ακμαίον δενδρύλλιον παράγει ετησίως δι’ εντόμων 300-350 γραμμάρια μαστίχης. Η συλλογή γίνεται λίαν πρωί, όταν η νυκτερινή δροσερότης έχη καταστήσει την ελαιορητίνην σκληροτέραν, ενεργείται δε δυο-τρεις μήνας μετά τας εντομάς. Η ελαιορρητίνη εκκρίνεται κατά μήκος του κορμού εις την βάσιν του οποίου τοποθετούνται πεπλατυσμένοι λίθοι δια να μη ρυπαίνεται αύτη από χώματα. Η μαστίχη γενικώς και ιδία η μαστίχη της Χίου χρησιμοποιείται κυρίως εις την Ανατολήν, προς μάσσησιν υπό των γυναικών και προς παρασκευήν οινοπνευματώδους ποτού, της μαστίχης. Επίσης κατασκευάζεται εν Ελλάδι «γυριστό γλυκό» ή «μαστίχα». Χρησιμοποιείται ακόμη εις παρασκευήν εκλεκτών βερνικιών. Η Χίος παράγει ετησίως περί τα200.000 χιλιόγραμμα μαστίχης εξ ων το 80-90% εξάγονται εις το εξωτερικόν.

(ΝΕΩΤΕΡΟΝ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΙΚΟΝ ΛΕΞΙΚΟΝ «ΗΛΙΟΥ», 1945-1960)

———-

(Αποσπάσματα από το άρθρο του Χρήστου Ρέππα στο περιοδικό «Σχεδία στ’ ανοιχτά της Αίγινας» τ.6, χειμώνας 2006)

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ ‘ 60

…Αρχές της δεκαετίας του 50 η εκπαιδευτική κατάσταση του πληθυσμού ήταν τραγική. Το 1/3 του αγροτικού πληθυσμού ήταν εντελώς αναλφάβητο, ενώ στις γυναίκες το αντίστοιχο ποσοστό ξεπερνούσε το 55%. Στην ύπαιθρο στα 100 παιδιά τα 95 δεν συνέχιζαν στα σχολεία Μέσης Εκπαίδευσης , ενώ πολύ μεγάλα ποσοστά σχολικής διαρροής παρατηρούνται ακόμα και στο Δημοτικό Σχολείο , όπου ένα 60% διέρρεε ήδη από την Γ’ και Δ ΄ Τάξη. Ενώ το 15% του πληθυσμού της σχολικής ηλικίας δεν φοιτά καθόλου στο σχολείο. Στο γενικό πληθυσμό το 32, 4% είναι αναλφάβητοι, 2,9 % κατέχει απολυτήριο μέσων σχολών και μόλις το 1, 1% είναι κάτοχοι πτυχίου ανώτατης σχολής.

Το δίλημμα που μπαίνει ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του ‘ 50 είναι για τον προσανατολισμό του ελληνικού σχολείου , αν δηλ. αυτός θα είναι ανθρωπιστικός και με έμφαση στην αρχαιοελληνική παράδοση όπως ήταν μέχρι τότε ή αν θα ήταν τεχνοκρατικός…

…Μπαίνει έτσι το αίτημα της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης με τη σύνδεση του εκπαιδευτικού σχεδιασμού με την οικονομική ανάπτυξη. Το ρεύμα που επαγγέλλεται την αλλαγή στα εκπαιδευτικά πράγματα είναι τεχνοκρατικό στον προσανατολισμό του. Δίνει δηλ. έμφαση στη σχέση της εκπαίδευσης με την οικονομική ανάπτυξη , μέσα από την αλλαγή του  περιεχομένου των αναλυτικών προγραμμάτων και την προσπάθεια ανάπτυξης της τεχνικής και επαγγελματικής εκπαίδευσης…

…Η πρώτη μεταρρυθμιστική προσπάθεια θα ξεκινήσει το 1957 με την συγκρότηση της » Επιτροπής Παιδείας» και τη δημοσίευση των »Πορισμάτων» της . Στα πορίσματα η  Παιδεία χαρακτηρίζεται θετική και παραγωγική επένδυση , γίνεται ανάγκη αναμόρφωσης της οργάνωσης και των προγραμμάτων της ελληνικής εκπαίδευσης , της στροφής προς την τεχνικοεπαγγελματική  εκπαίδευση , βάση της εκπαίδευσης ν ‘ αποτελεί η ανθρωπιστική παιδεία  και ο τονισμός της ιστορικής συνέχειας του έθνους αρχαίος , μεσαιωνικός , και νεώτερος ελληνισμός , εκπαίδευση ν’ ανοιχτεί και στους κοινωνικά αδύναμους και να μην αποτελεί πεδίο προσωπικών και ανταγωνισμών…

…Η σημαντικότερη προσπάθεια διαμόρφωσης νέων προσανατολισμών στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα είναι αναμφισβήτητα η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του 1964 , που πραγματοποιήθηκε από το κόμμα της Ένωσης Κέντρου (Υπουργός Παιδείας Γ. Παπανδρέου , Υφυπουργός Λ. Ακρίτας , Γεν. Γραμματέας Ε. Παπανούτσος). Η μεταρρύθμιση ιδεολογικά κινήθηκε στους ίδιους άξονες και προσανατολισμός μ’ αυτούς που πρότειναν τα πορίσματα της » Επιτροπής Παιδείας ». Στην εισηγητική έκθεση του νόμου 4379/ 1964 θεωρείται ότι ο χαρακτήρας της εκπαίδευσης πρέπει κατά βάση να είναι ουμανιστικός , αλλά ότι αποτελεί προϋπόθεση για την οικονομική ανάπτυξη της χώρας και την πνευματική προκοπή του έθνους. Στα οργανωτικά μέτρα που πάρθηκαν περιλαμβάνονται : η θεσμοθέτηση μια εννιάχρονης υποχρεωτικής εκπαίδευσης που θα περιλάμβανε τα έξι χρόνια του δημοτικού και τα τρία πρώτα χρόνια του γυμνασίου. Το γυμνάσιο όπως και το επόμενο στάδιο της μέσης εκπαίδευσης το Λύκειο θα διαχωρίζονταν σε κατευθύνσεις , διαμορφώνοντας ένα εσωτερικό δίκτυο κοινωνικής επιλογής και ταξικής διαφοροποίησης του μαθητικού πληθυσμού , μ’ ένα γενικό και τεχνικό γυμνάσιο και ένα γενικό  και τεχνικό – επαγγελματικό λύκειο και σχολές εξειδίκευσης τεχνικών. Στα γυμνάσια τα αρχαία ελληνικά θα διδάσκονταν από μεταφράσεις. Η εισαγωγή στον δεύτερο κύκλο της μέσης εκπαίδευσης γίνονταν με εξετάσεις. Καθιερώθηκε η δωρεάν εκπαίδευση στην Ελλάδα για όλα τα ελληνόπουλα ηλικίας 6- 15 ετών καθώς και η δημοτική γλώσσα σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης , ιδρύονται νέα πανεπιστήμια , καθιερώνονται δύο τύποι ακαδημαϊκού απολυτηρίου , ισότιμοι μεταξύ τους  και αλλάζει το μάθημα και εισάγονται καινούργια μαθήματα , όπως στοιχεία δημοκρατικού πολιτεύματος , στοιχεία φιλοσοφίας, ψυχολογίας , οικονομικής επιστήμης , κοινωνιολογίας , ιδρύεται το παιδαγωγικό ινστιτούτο ως επιστημονικός σύμβουλος του κράτους για τη διαμόρφωση της εκπαιδευτικής πολιτικής.

Οι κριτικές ασκήθηκαν τόσο από τα αριστερά  όσο και από τα δεξιά. Η Ρ. Ιμβριώτη βρίσκει αρκετά θετικά στοιχεία στη μεταρρύθμιση  που »αν εφαρμοστούν σωστά θα βοηθήσουν η παιδεία να γίνει ανεμπόδιστο κτήμα του λαού».  Στα θετικά βλέπει τη δωρεάν παιδεία την εισαγωγή της δημοτικής γλώσσας , το 9χρονο σχολείο. Αντιθέτως η κριτική μιας σειράς μηχανισμών του συστήματος θα είναι εξαιρετικά αρνητική επαναφέροντας το  αναχρονιστικό πνεύμα που επικρατούσε για δεκαετίες στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα. Δείγματα τέτοιας κριτικής είναι αυτή της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών , και της Εταιρείας Ελλήνων Φιλολόγων». Η Φιλοσοφική Σχολή θα μιλήσει για μέτρα »άκρως αντίθετα με το συμφέρον της ελληνικής εκπαιδεύσεως και της »Ελληνικής Παιδείας», ενοχλούμενη ιδιαίτερα από το γεγονός ότι το γυμνάσιο μετατρέπεται σε »σχολείο της καθημερινής ζωής δια πάντας τους ελληνόπαιδας». Στο ίδιο μήκος με ακόμα πιο συντηρητική λογική  η »Εταιρεία Ελλήνων Φιλολόγων»  θα χαρακτηρίσουν τα μέτρα της μεταρρύθμισης » επικίνδυνον δια το έθνος μορφωτικήν οποισθοδρόμησιν και ανεπιθύμητον καθίζησιν του εθνικού φρονηματισμού ». Η ανόρθωσις βέβαια του εθνικού φρονηματισμού θα γίνει στη συνέχεια με την ανατροπή της μεταρρύθμισης από τις κυβερνήσεις της αποστασίας και θα ολοκληρωθεί με τη δικτατορία…

———-

Της Νίτσας Φράγκου συνταξιούχου δασκάλας

Στα μέσα της δεκαετίας του ’60 οι νεοδιόριστοι υπηρετούσαν στην αρχή της σταδιοδρομίας τους στα μονοθέσια σχολεία της Βόρειας και Νότιας Χίου, κυρίως στην περιοχή της Αμανής. Δεν είχε καθιερωθεί ακόμη το πενθήμερο και εργαζόμασταν πρωί και απόγευμα. Οι συνθήκες ήταν δύσκολες και οι δάσκαλοι αναγκαζόταν να μείνουν για καιρό μακριά από τις οικογένειες τους λόγω και των κακών συγκοινωνιών. Τα σχολεία θερμαίνονταν με ξυλόσομπες και ξύλα που έφερναν τα παιδιά από το σπίτι τους. Τα παιδιά ήταν πολλά και το μάθημα γινόταν με δυσκολία. Τα βιβλία πλην της Ε’ και ΣΤ’ τάξης ήταν μόνο τα αναγνωστικά. Το Υπουργείο έστελνε ένα πίνακα με διάφορα βιβλία συγγραφέων για τα μαθήματα και ο δάσκαλος μπορούσε να διαλέξει από αυτά για να τα αγοράσουν οι μαθητές. Δεν είχαν όμως όλοι την οικονομική δυνατότητα κι αυτό δυσχέραινε την κατάσταση…

Μετά τη διδασκαλία των βοηθητικών μαθημάτων της Δ’ τάξης (Θρησκευτικά, Ιστορία, Γεωγραφία, Πατριδογνωσία και Φυσική Ιστορία), ένας μαθητής της Ε’ ή της ΣΤ’ τάξης έγραφε στον πίνακα τις περιλήψεις των μαθημάτων τους και ο δάσκαλος έκανε μάθημα στις άλλες τάξεις. Με την Πατριδογνωσία τα παιδιά της Γ’ τάξης μάθαιναν τη Χίο με τα χωριά της (βουνά, ποτάμια, κάμπους κτλ.) και τα παιδιά της Δ’ τάξης την Ελλάδα και τους νομούς της. Στην Α’ τάξη μάθαιναν να διαβάζουν και να γράφουν και στη Β’ τάξη μάθαιναν καλά την προπαίδεια. Όσοι μαθητές είχαν δυσκολία στην ανάγνωση και στην αριθμητική έμεναν επιπλέον εκτός του προγράμματος, επειδή δεν είχαν την οικονομική ευχέρεια να κάνουν ιδιαίτερα μαθήματα. Τότε δεν υπήρχαν σχολικά κέντρα και ο δάσκαλος δίδασκε μουσική, γυμναστική, ιχνογραφία και καλλιγραφία με μελανοδοχεία και πένες. Στις ελεύθερες απογευματινές ώρες ο δάσκαλος και οι δύο τελευταίες τάξεις ασχολούνταν με τον σχολικό κήπο. Κάθε Κυριακή πηγαίναμε όλοι μαζί στην εκκλησία ενώ στις σχολικές εορτές τα παιδιά απάγγειλαν ποιήματα και έπαιζαν σκετς.

Στην πόλη εργαζόμασταν πιο άνετα. Τα σχολεία ήταν πολυθέσια, ο κάθε δάσκαλος είχε το τμήμα του, οι τάξεις είχαν μεγάλο αριθμό μαθητών και το πρωί τα παιδιά έπιναν το γάλα τους στα συσσίτια. Οι εκδηλώσεις στις σχολικές και εθνικές εορτές και στη λήξη της σχολικής χρονιάς ήταν λαμπρότερες ενώ τον καιρό εκείνο γινόταν και γυμναστικές επιδείξεις στο γήπεδο.

(από το http://www.chios.com/education/pedia_p_xenakis.htm)

Ο πρόλογος του συγγραφέα Louis Pergaud στην έκδοση του βιβλίου του «Ο πόλεμος των κουμπιών» (La Guerre des Boutons, Paris 1912)

Από εδώ δεν θα περάσετε υποκριτές, ψευδοευλαβείς, γερο-διπρόσωποι, πανούργοι, κενόδοξοι…

Francois Rabelais

Όσοι ευφραίνονται διαβάζοντας Ραμπελέ, αυτόν τον μεγάλο και αληθινό πνευματικό άντρα της Γαλλίας, θα υποδεχτούν, πιστεύω, με χαρά ετούτο το βιβλίο που παρά τον τίτλο του δεν απευθύνεται σε μικρά παιδιά ούτε σε νεαρές παρθένες. Αδιαφορώ για τις αναστολές, εν τη ρύμη του λόγου, μιας ευνουχισμένης εποχής που κάτω από το πέπλο της υποκρισίας δεν κρύβει, συχνά, παρά νευρώσεις και κακίες! Αδιαφορώ ακόμα και για φανατικούς Λατίνους , εγώ είμαι Κέλτης. Αυτός είναι ο λόγος που θέλησα να γράψω ένα βιβλίο υγιές και συνάμα ευχάριστο, επικό και ραμπελεϊκό, ένα βιβλίο που να σφύζει από ζωντάνια και ενθουσιασμό και από το γέλιο, αυτό το τρανταχτό, ευτυχισμένο γέλιο που έκανε την κοιλιά των πατεράδων μας να πονάει, αυτών των περίφημων μεθοκόπων, αυτών των συμπαθέστατων γονυαλγών.

Για αυτό δεν δείλιασα μπροστά στις ωμές εκφράσεις, αρκεί που είναι απολαυστικές, ούτε στις τολμηρές χειρονομίες, αρκεί που είναι επικές. Θέλησα να αναπλάσω μια στιγμή της παιδικής μου ηλικίας, της ενθουσιώδους και ανέμελης εποχής που ήμαστε θαρραλέα αγρίμια, απαλλαγμένοι δηλαδή από την υποκρισία που βασίλευε στην οικογένεια και στο σχολείο. Αντιλαμβάνεστε ότι θα ήταν αδύνατο για ένα τέτοιο θέμα να περιοριστώ στο λεξιλόγιο και μόνο του Ρακίνα. Το μέλημα της ειλικρίνειας θα μου χρησίμευε ως πρόσχημα εάν επιθυμούσα να απολογηθώ για τις τολμηρές λέξεις και τις ζωντανότατες εκφράσεις των ηρώων μου. Πλην όμως, κανείς δεν είναι υποχρεωμένος να με διαβάσει. Κι ύστερα από τούτο τον πρόλογο και τη ρήση του Ραμπελέ που κοσμεί την πρώτη σελίδα, δεν αναγνωρίζω σε κανέναν ακαδημαϊκό, λαϊκό ή θρησκευόμενο, που πλήττεται από μια ηθική λίγο πολύ απεχθή, το δικαίωμα να παραπονεθεί.

Άλλωστε, και τούτη είναι η καλύτερη δικαιολογία μου, συνέλαβα την ιδέα αυτού του βιβλίου εν πλήρει ευφορία, το έγραψα εν ευδαιμονία, διασκέδασε μερικούς φίλους μου κι έκανε τον εκδότη μου να ξεκαρδιστεί, δικαιούμαι, επομένως, να ελπίζω ότι θα αρέσει και στους «καλή πίστη», του Ευαγγελίου, κι όσο για τους υπόλοιπους, όπως λέει και ο Λεμπράκ, ένας εκ των ηρώων μου, σκασίλα μου. LOUIS PERGAUD


Βιογραφικά και Εργογραφικά του Louis Pergaud

Γεννήθηκε στο Μπελμόν ,στις 22 Ιανουαρίου 1882 και σκοτώθηκε σε μια μάχη κοντά στη Μαρσεβίλ, στις 4 Απριλίου 1915.Οπατέρας του Pergaud ήταν ένας αντικληρικαλιστής ρεπουμπλικάνος δάσκαλος και ο Pergaud από τα 16 του ήταν ένα ατίθασο παιδί. Από το 1907,εγκαταλλείπει την επαρχία όπου μεγάλωσε και πηγαίνει στο Παρίσι. Το 1908 δημοσιεύει τα πρώτα του ποιήματα. Το 1910 εκδίδει το «Η Αλεπού στο Παζάρι» όπου και βραβεύεται. Με παρόμοια θεματολογία που σχετίζεται με τις συνήθειες των ζώων, εκδίδει άλλο ένα βιβλίο την επόμενη χρονιά και τρία χρόνια αργότερα εκδίδει το «Η ιστορία ενός σκύλου». Το 1912 εκδίδεται το «Ο πόλεμος των κουμπιών» στο οποίο ο συγγραφέας μέσω της μυθοπλασία του μεταφέρει τις μνήμες του από το χωριό του, Λαντρές, κοινότητα της επαρχίας Μπεζανσόν, όπου έμενε. Το βιβλίο αυτό μεταφέρθηκε στην οθόνη το 1936 από τον Jack Deroy, το 1962 από τον Yves Robert και το 1994 από τον John Roberts.

(Από την ελληνική έκδοση του βιβλίου και τις εκδόσεις Γαβριηλίδης/Άρκτος, 1992)

Εργοβιογραφικά του Yves Robert

Λιγότερα γνωρίζουμε για τον Yves Robert,τα οποία και συλλέξαμε από το διαδίκτυο: Ηθοποιός, σκηνοθέτης, σεναριογράφος και παραγωγός, γεννήθηκε το 1920 και πέθανε το 2002. Θήτευεσε όταν ήταν νέος στα θεατρικά εργαστήρια στο Παρίσι, ενώ εργαζόταν σε τυπογραφείο για να μπορεί να επιβιώνει. Για την ταινία του «Ο πόλεμος των κουμπιών» (La Guerre des Boutons) βραβεύτηκε με το κινηματογραφικό βραβείο Jean Vigo. Το 1972 στο Διεθνές Φεστιβάλ του Βερολίνου βραβεύτηκε για την ταινία του «Ο άνθρωπος με το μαύρο παπούτσι», ενώ με την ταινία του «Un Elephant ca trompe énormément» έγινε διεθνώς γνωστός. Μια άλλη ταινία του «Θα ανταμώσουμε όλοι στον παράδεισο» βραβεύτηκε επίσης. Προς το τέλος του ασχολήθηκε με ταινίες δραματικές. Συνολικά έγραψε και σκηνοθέτησε 23 ταινίες και συμμετείχε σε περισσότερες από 75. Παντρεύτηκε και έζησε με την πιανίστα και ηθοποιό Danièle Delorme.

_______________________________________________________________________________________

Λίγα, ενδεικτικά αποσπάσματα για το λαϊκό σχολείο και μάλιστα αυτό των αγροτικών περιοχών της Γαλλίας, της περιόδου που συνέγραψε ο Louis Pergaud το «Ο Πόλεμος των κουμπιών», από τον Bernard Charlot και την εργασία του «Το σχολείο αλλάζει-Κρίση του Σχολείου και κοινωνικοί μετασχηματισμοί», εκδόσεις Προτάσεις, Αθήνα 1992

Ποιες λειτουργίες εκπληροί το λαϊκό σχολείο στο τέλος του 19ου αι.;…

…Το σχολείο πρέπει να μάθει τα παιδιά να γράφουν, να διαβάζουν και να μετρούν (Σ.Σ.: υποχρεωτικές λειτουργίες ήδη πριν το 1880,ακόμη κι αν έπρεπε να επιτελούν εκτός του σχολείου) και να τους διδάσκει κάποιες βασικές γνώσεις. Το λαϊκό σχολείο, όμως ορίζει πάνω απ’ όλα ως στόχους του, τη διαμόρφωση της προσωπικότητας, του ήθους καθώς και την κοινωνικοποίηση των παιδιών. Κατά τον Jules Ferry, το λαϊκό σχολείο οφείλει «να εντυπώνει στο μυαλό των παιδιών την ενεργητικότητα, την αυτοκυριαρχία, τις βλαβερές συνέπειες του διασπαστικού πνεύματος και του φθόνου. Πρέπει να διδάσκουμε το σεβασμό στην κοινωνική τάξη, την έννοια και την αναγνώριση της αξίας, το σεβασμό στην ιδιοκτησία, την αγάπη για την πατρίδα»…

…Η πατρίδα είναι το κλειδί του συστήματος, η υπέρτατη αρχή. Όπως γράφει η Mona Ozouf, «η πατρίδα στο λαϊκό σχολείο παίζει το ρόλο που παίζει ο Θεός στο κατηχητικό». Η πατρίδα υπερβαίνει τις τοπικές ιδιαιτερότητες, τις πολιτικές συγκρούσεις, τις κοινωνικές αντιθέσεις που κατακερματίζουν και ταράσσουν τη γαλλική κοινωνία…

…Επιβάλλοντας παντού τη γαλλική γλώσσα ως γλώσσα της πολιτιστικής ανωτερότητας το λαϊκό σχολείο περιορίζει τις άλλες γλώσσες που εξακολουθούν να λειτουργούν στη χώρα ως φορείς μιας ιδιαίτερης διαμόρφωσης της προσωπικότητας και κοινωνικοποίησης των παιδιών…

…Μένει να πούμε ότι το λαϊκό σχολείο απεγκλωβίζει τον αγροτικό κόσμο αποδυναμώνει την κυριαρχία της τοπικής κοινωνίας, ευνοεί την γεωγραφική και επαγγελματική κινητικότητα…

…Το λαϊκό σχολείο αρνείται την τοπική και περιφερειακή ταυτότητα του επαρχιώτη, αλλά προς όφελος της προώθησης των αγροτικών αξιών μέσα από ένα σχήμα ιδεατό που καταξιώνει τον Αιώνιο Χωρικό…

Οικονομία, ολιγάρκεια, εργασία

…Αυτό το αγροτικό ιδεώδες του λαϊκού σχολείου, όπως σωστά επισημαίνει ο Edwy Plenel είναι επίσης το ιδεώδες της κοινωνικής ευταξίας…

…Αλλά και η δύναμη της οικογένειας στον τομέα της εκπαίδευσης υπέστη σφοδρά πλήγματα γιατί το λαϊκό σχολείο πέτυχε κάποιον υποβιβασμό και εξασθένιση του ρόλου της οικογένειας στον τομέα της εκπαίδευσης. Αυτός ο υποβιβασμός έγινε αποδεκτός από τις οικογένειες γιατί το σχολείο δικαίωνε τις αγροτικές αξίες και υιοθετούσε παραδοσιακά σχήματα κοινωνικοποίησης του παιδιού: επιβολή πειθαρχίας, εξουσία ενηλίκων κλπ. Από δω και πέρα, την κεντρική θέση στο εκπαιδευτικό σύστημα την κατέχει το σχολείο…